Pięć niezbędnych rzeczy? (1) mydło

Wysłany przez: arturro Data: Lipiec 12, 2014, 21:48:00 Wyświetleń: 12280

Pięć niezbędnych rzeczy. Mydło

Mydło do golenia  różni się dość znacznie od tego co zwykle nazywamy mydłem  czyli mydła toaletowego.  Ale czy zawsze tak było?




Na początek ? co to właściwie jest mydło?  Według nowego Słownika języka polskiego pwn substancja stała, półpłynna lub płynna używana do mycia, prania itp. trochę lakoniczna definicja prawda?:)

Niezawodna jak zwykle wikipedia jest bardziej naukowa:
Mydła sole metali i wyższych kwasów tłuszczowych o 1220 atomach węgla (np. palmitynowy, stearynowy, oleinowy). Są związkami powierzchniowo czynnymi  zmniejszają napięcie powierzchniowe na granicy faz.
Mydła znane są od starożytności i służą od tego czasu jako środki myjące i piorące. Mydło zostało wynalezione przez Fenicjan. Myjący efekt mydeł wynika z ich własności amfifilowych. W wodzie tworzą one subtelną emulsję. Micele cząsteczek mydła obecne w wodzie przy zetknięciu z nierozpuszczalnym w wodzie brudem (głównie tłuszczami) wnikają w jego strukturę i rozpuszczają go  poprzez wciągnięcie cząsteczek tłuszczu do wnętrza swoich miceli. Zwłaszcza te micele są intrygujące.

No ale zacznijmy od fenicjan jak się okazuje ci sprytni goście, oprócz znanych wszystkim pieniędzy wynaleźli rownież mydło, naprawdę, jestem pod wrażeniem. Pierwsze udokumentowane wzmianki znaleziono na sumeryjskich glinianych tabliczkach (ok.2500 pne, a więc prawie sprzed 5 tys lat). Opisują one sposób wytwarzania mydła z tłuszczu kóz i zasady otrzymywanej z popiołów lokalnych drzew. Jak twierdzą autorytety, przeznaczeniem tego mydła nie była jednak higiena osobista, ale wyprawianie skór i oczyszczanie wełny.. Aby obalić tezę iż europejczycy (starożytni) stronili od mydła warto przytoczyć Pliniusza Starszego,który już w I wieku n.e. donosił:

Mydło wynalazek Galów, które sprawia, że ich włosy lśnią. Robi się je z łoju i popiołów, najlepsze z popiołów z drzewa bukowego i tłuszczu koziego. Występuje w dwóch postaciach stałej i ciekłej. Wśród Galów oba rodzaje są częściej używane przez mężczyzn niż kobiety.

Mydło stricte do golenia, to późniejszy wynalazek przypisywany Arabom Manuskrypt Al-Razi (napisany W XIII wieku przez syryjskiego lekarza,alchemika i filozofa Abu Bakr Muhammad ibn Zakarijja ar-Razi (nawiasem mówiąc Al-chemia pochodzi właśnie od jego nazwiska)) wymienia różne receptury mydeł. z których wynika że Arabowie produkowali także specjalne mydło do golenia. Wieloletni pobyt Arabów na terenach Hiszpanii sprawił, że właśnie tam, w VIII wieku produkcja mydła była już rozwinięta.

Jest tez i polski wątek: sławny polski chemik Jędrzej Śniadecki w połowie XIX wieku tak oto opisuje wyrób mydła twardego:

Bierze się sodę utłuczoną na proszek i umiesza z czwartą częścią niegaszonego wapna i układa się w baryłkach lub beczkach, nalewając ją wodą i zostawiając przez czas niejaki w spokojności. Skoro się soda zupełnie rozpuści, wypuszcza się ług przez kurek przy dnie baryłki będący i nalewa się wody na nowo, powtarzając to dopóty, dopóki się soda zupełnie nie wyczerpie. Tym sposobem otrzymuje się kilka ługów rozmaitej mocy, bierze się więc z początku najsłabszy i gotuje się w kotle z olejem, a potem się dodaje ługi mocniejsze, najmocniejszy zaś na końcu i gotuje się z mieszaniną dopóty, dopóki wzięta próba zupełnie za ostudzeniem nie skrzepnie. Ku końcowi dodaje się cokolwiek soli kuchennej, dla odebrania mydłu reszty będącej przy niem wody i rozlewa się masę jeszcze płynną w formy, w których gdy należycie skrzepnie, zostawia się przez czas niejaki w suchem i chłodnem miejscu.


Czym jest mydło do golenia.

Zazwyczaj jest to mieszanina dwóch mydeł  potasowego i sodowego, która umożliwia wytworzenie trwałej piany i jednocześnie zmiękcza zarost. Przepis na typowe mydło nie zmienił się praktycznie od początku XIX wieku. Tutaj klasyczny przepis z tego okresu:
 
Masę podstawową, używaną do fabrykacji mydeł do golenia, otrzymuje się przez zmydlenie 90 cz. oczyszczonego łoju i 10 cz. najlepszego olejni kokosowego z ługiem, składającym się z 90 cz. ługu sodowego i 20 cz., ługu potasowego. Dodanie oleju kokosowego powoduje bardzo obfite pienienie się mydła.

To bardzo obfite pienienie ma zasadnicze znaczenie dla nawilżenia i zmiękczenia włosia co owocuje lepszym (dokładniejszym) i przyjemniejszym goleniem. Mydła tego rodzaju były miękkie i maziowate, więc sprzedawano je w specjalnych pojemnikach, najczęściej o cylindrycznym kształcie, ułatwiającym aplikację. Oczywiście pędzel musiał być dopasowany do pojemnika więc tym sposobem zyskiwało się wiernych klientów;)

Współczesne przemysłowo produkowane mydła zawierają dodatkowo różnego rodzaju polepszacze i przyśpieszacze a zamiast naturalnych tłuszczów stosuje się tańsze zamienniki, ale zasada pozostaje ta sama. Oczywiście w masowej produkcji mydła do golenia zostały zepchnięte na margines, za sprawą łatwiejszych w użyciu kremów i pianek.

Jako niszowy produkt dobre mydło zostało zakwalifikowane do produktów luksusowych ze wszystkimi tego konsekwencjami (wysoka cena, niska dostępność) dopiero dostęp do szerszego grona klientów za sprawą handlu on-line zaczyna zmieniać tą sytuację. Ostatnio jednak na fali naturalności coraz częściej można spotkać tworzone wg starych receptur artisan soaps, Czasami dobre, czasami trochę mniej ;)). Główną ich zaletą jest brak zaawansowanych polepszaczy trudnych do zastosowania w domowych warunkach oraz co za tym idzie stosowanie lepszych jakościowo półproduktów.

Jakie powinno być dobre mydło do golenia? Trudno odpowiedzieć jednoznacznie, w tym wypadku (jak zauważyłem) każdy musi zabawić się w testera i poszukiwacza, bo to co w jednym przypadku zaowocuje wspaniałym goleniem  w innym spowoduje podrażnienia, albo co gorsza uczulenie. Wystarczy poczytać dyskusje w wątkach na Naszym forum  zazwyczaj co użytkownik to odmienna opinia. Generalnie na początek warto kierować się regułą: jak najmniej składników.

No i oczywiście, korzystać z cudzych doświadczeń, aby nie wydać fortuny zanim znajdziemy to właściwe dla naszej cery, sposobu wyrabiania piany, ulubionego pędzla i sposobu golenia. Pewnym (choc niekoniecznie) wyznacznikiem jakości mydła jest jego cena, bo aczkolwiek zdarzają się mydła tanie i dobre, to te znakomite zazwyczaj do tanich nie należą .


Ocena: ***** przez 12 uzytkowników.

Komentarze